Cách xác định quan hệ huyết thống nhanh chóng, chính xác

Quan hệ huyết thống có thể cần được xác định trong nhiều trường hợp như giải quyết tranh chấp, làm thủ tục pháp lý hoặc đơn giản là làm rõ mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Với sự phát triển của công nghệ di truyền, quá trình xác minh huyết thống ngày càng nhanh chóng và chính xác hơn. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các cách xác định quan hệ huyết thống phổ biến hiện nay và giúp bạn lựa chọn phương pháp phù hợp. 

1. Xét nghiệm ADN xác định quan hệ huyết thống 

Xét nghiệm ADN là cách xác định quan hệ huyết thống có độ chính xác cao nhất hiện nay, được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y học, pháp lý và dân sự. Phương pháp này dựa trên việc phân tích vật chất di truyền (ADN) của những người tham gia xét nghiệm để xác định mối quan hệ huyết thống giữa họ. Kết quả xét nghiệm ADN đạt độ chính xác lên tới 99,99999% đối với trường hợp có quan hệ huyết thống và 100% đối với trường hợp không có quan hệ huyết thống. 

Xét nghiệm ADN có thể thực hiện trên nhiều loại mẫu sinh phẩm khác nhau. Các loại mẫu thường được sử dụng gồm:

• Máu.
• Tế bào niêm mạc miệng.
• Tóc có chân tóc.
• Móng tay.
• Móng chân.
• Cuống rốn.
• Bàn chải đánh răng
• Kẹo cao su
• … 

>>> Đọc thêm: Hướng dẫn miễn phí cách thu mẫu ADN huyết thống nhanh chóng, chính xác 

1.1. Xét nghiệm quan hệ huyết thống trực hệ (Cha - con, Mẹ - con) 

Xét nghiệm quan hệ huyết thống trực hệ là phương pháp xác định mối quan hệ giữa cha - con hoặc mẹ - con dựa trên ADN. Đây là loại xét nghiệm được thực hiện phổ biến nhất hiện nay, có thể phục vụ nhu cầu cá nhân hoặc các thủ tục hành chính, pháp lý. 

Mỗi người thừa hưởng 50% ADN từ cha và 50% ADN từ mẹ. Chuyên gia sẽ phân tích, đối chiếu các đoạn ADN của những người tham gia xét nghiệm để xác định có tồn tại mối quan hệ huyết thống trực hệ giữa họ.

Tại EUROFINS GENTIS, chi phí thường dao động từ 3 triệu - 8 triệu đồng/2 mẫu, tùy theo loại mẫu, thời gian trả kết quả và mục đích thực hiện (dân sự hoặc pháp lý).

Xét nghiệm quan hệ huyết thống trực hệ là loại xét nghiệm phổ biến nhất hiện nay 

1.2. Xét nghiệm quan hệ họ hàng theo dòng nội 

Xét nghiệm quan hệ họ hàng theo dòng nội được áp dụng để xác định mối quan hệ huyết thống giữa những người có chung dòng cha, như ông nội - cháu trai, anh em trai cùng cha, chú/bác - cháu trai... Trong nhiều trường hợp không thể lấy mẫu của người cha, đây là phương pháp hỗ trợ xác định quan hệ huyết thống hiệu quả.

Đối với các mối quan hệ theo dòng nội, các nam giới cùng huyết thống sẽ mang nhiễm sắc thể Y có tính di truyền từ cha sang con. Chuyên gia sẽ phân tích các dấu chuẩn trên nhiễm sắc thể Y (Y-STR), kết hợp với các dấu chuẩn ADN khác trong một số trường hợp để xác định liệu hai người có chung dòng nội hay không. 

Đối với nữ giới muốn xác định quan hệ huyết thống dòng nội (ví dụ: chị em gái cùng cha, bà nội - cháu gái), chuyên gia sẽ tiến hành phân tích các dấu chuẩn trên nhiễm sắc thể X (X-STR) và bắt buộc phải có mẫu người mẹ ruột tham gia để loại trừ vạch gen dòng ngoại. Tại EUROFINS GENTIS, chi phí thường dao động từ 2,55 triệu - 510 triệu/2 mẫu, tùy vào mối quan hệ cần xác định và số lượng mẫu tham gia xét nghiệm.

Xét nghiệm quan hệ họ hàng theo dòng nội sẽ được thực hiện trong trường hợp không thể lấy mẫu của người cha

1.3. Xét nghiệm quan hệ họ hàng theo dòng ngoại

Xét nghiệm quan hệ họ hàng theo dòng ngoại được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa những người có chung huyết thống theo bên mẹ, chẳng hạn bà ngoại - cháu, anh chị em cùng mẹ hoặc các trường hợp họ hàng bên ngoại khác.

ADN ty thể (mtDNA) được truyền từ mẹ sang tất cả các con và hầu như không thay đổi qua nhiều thế hệ. Vì vậy, những người có cùng dòng mẹ sẽ có ADN ty thể rất giống nhau. Dựa trên đặc điểm này, chuyên gia sẽ phân tích ADN ty thể hoặc kết hợp thêm các dấu chuẩn ADN khác để đánh giá mức độ tương đồng và xác định mối quan hệ huyết thống.

Tại EUROFINS GENTIS, chi phí thường dao động từ 2,55 triệu - 510 triệu đồng/2 mẫu, tùy loại xét nghiệm, số lượng mẫu và mức độ phức tạp của mối quan hệ cần xác định.

Xét nghiệm quan hệ huyết thống the dòng ngoại dựa trên ADN ty thể 

2. Dựa vào một số loại giấy tờ pháp lý để chứng minh quan hệ huyết thống 

Bên cạnh xét nghiệm ADN, trong một số trường hợp, quan hệ huyết thống còn có thể được chứng minh thông qua các giấy tờ, tài liệu do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận. 

Tuy nhiên, giấy tờ pháp lý chỉ có giá trị chứng minh khi thông tin được đăng ký hoặc xác nhận hợp lệ. Nếu giấy tờ bị thất lạc, có sai sót hoặc phát sinh tranh chấp về quan hệ huyết thống, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu thực hiện xét nghiệm ADN để làm căn cứ xác minh. 

1 - Giấy tờ và tài liệu chứng minh quan hệ cha, mẹ, con 

• Giấy khai sinh, chứng nhận hoặc quyết định về việc nuôi con nuôi; 
• Quyết định về việc nhận cha, mẹ, con; 
• Hộ chiếu còn thời hạn sử dụng có chứa thông tin về quan hệ nhân thân cha hoặc mẹ với con; 
• Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định, cơ quan khác có thẩm quyền xác nhận về quan hệ cha, mẹ với con.

2 - Giấy tờ và tài liệu chứng minh quan hệ anh, chị, em ruột, cháu ruột: 

• Giấy khai sinh
• Xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã 

3 - Giấy tờ và tài liệu chứng minh mối quan hệ cụ nội, cụ ngoại, ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột, người giám hộ: Quyết định cử người giám hộ và xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã 

Quan hệ huyết thống có thể chứng minh thông qua giấy tờ do cơ quan thẩm quyền cấp hoặc xác nhận

3. Giải đáp những câu hỏi về cách xác định quan hệ huyết thống 

Mẫu tóc không có chân (gốc tóc) hoặc mẫu móng tay có làm xét nghiệm được không?

Tóc cắt ngang (không có chân) không chứa đủ ADN để phân tích. Móng tay/móng chân thì hoàn toàn làm được nếu thu thập đúng cách.

Có thể xác định quan hệ huyết thống khi con chưa sinh ra không?

Có. Có hai phương pháp: xét nghiệm ADN thai nhi không xâm lấn (lấy máu mẹ từ tuần thai thứ 7) hoặc xâm lấn (chọc ối, chọc sinh thiết gai nhau). Phương pháp không xâm lấn được ưu tiên vì an toàn cho mẹ và bé.

Nếu không có mẫu của người cha nghi vấn, có xác định huyết thống cha - con được không?

Có thể xác định gián tiếp qua mẫu của ông nội, bà nội, hoặc anh/em trai của người cha nghi vấn (xét nghiệm theo dòng nhiễm sắc thể Y hoặc X).

Mỗi cách xác định quan hệ huyết thống đều có những đặc điểm và phạm vi áp dụng riêng, tùy theo mục đích sử dụng và từng trường hợp cụ thể. Trong đó, xét nghiệm ADN vẫn là phương pháp có độ chính xác cao nhất, được ứng dụng rộng rãi trong cả lĩnh vực dân sự, pháp lý và y học.