Giải đáp: Xét nghiệm ADN ty thể dùng khi nào?  

1. Xét nghiệm ADN ty thể dùng khi nào? 

Xét nghiệm ADN ty thể (mtDNA) được sử dụng khi cần kiểm tra mối quan hệ huyết thống theo dòng mẹ như: 

• Mẹ - con, 
• Bà ngoại - cháu, 
• Anh/chị/em cùng mẹ; 
• Bác gái/dì - cháu; 
• Cậu - cháu.   

Sở dĩ ADN ty thể được sử dụng trong các trường hợp trên là do ADN ty thể được truyền từ mẹ sang con. Cả con trai và con gái đều nhận mtDNA từ mẹ, nhưng con gái mới tiếp tục truyền mtDNA cho thế hệ sau. Vì vậy, những người nằm trên cùng một nhánh dòng mẹ có thể có cùng một kiểu trình tự mtDNA, tạo cơ sở để đối chiếu nguồn gốc dòng mẹ.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả người cùng dòng mẹ luôn có trình tự mtDNA giống nhau tuyệt đối. Các biến dị mtDNA, đặc biệt hiện tượng dị hợp tử (heteroplasmy), có thể xuất hiện và thay đổi giữa cá thể, thế hệ hoặc mô. Vì vậy, kết quả cần được phân tích trong bối cảnh quan hệ gia đình và loại xét nghiệm cụ thể.

Xét nghiệm ADN ty thể dùng để xét nghiệm các mối quan hệ theo dòng mẹ 

2. Trường hợp nào không dùng xét nghiệm ADN ty thể mtDNA? 

Không phải trường hợp xác định huyết thống nào cũng phù hợp với xét nghiệm ADN ty thể. Phương pháp này không được ưu tiên trong một số trường hợp sau:

1 - Xác định quan hệ họ hàng theo dòng bố: ADN ty thể của người cha không được truyền cho con, vì vậy không thể sử dụng ADN ty thể để xác định quan hệ huyết thống theo dòng bố.

2 - Lập bản đồ gen hoặc khi cần xác định danh tính một cá nhân cụ thể: Khi có mẫu ADN nhân tương đối đầy đủ như máu, tế bào niêm mạc miệng hoặc tóc có chân, xét nghiệm ADN nhân thường được ưu tiên. ADN nhân chứa nhiều thông tin di truyền đặc trưng cho từng cá nhân, ngoại trừ trường hợp sinh đôi cùng trứng.

3 - Xác định chính xác vai vế trong dòng họ: Kết quả xét nghiệm ADN ty thể cho biết hai người có cùng một dòng mẹ hay không, chứ không chỉ ra chính xác họ ở vai vế nào trong dòng đó. Nếu cần khẳng định đúng một mối quan hệ cụ thể, ví dụ mẹ với con, nên phân tích thêm ADN nhân hoặc bổ sung mẫu của người thân khác trong dòng để thu hẹp khả năng.

Xét nghiệm ADN ty thể không dùng để xác định quan hệ huyết thống theo dòng cha 

3. Xét nghiệm ADN ty thể dùng mẫu xét nghiệm nào? 

Tùy điều kiện thực tế, ADN ty thể có thể được phân tích từ nhiều loại mẫu khác nhau.

Mẫu thông thường gồm:

• Máu tĩnh mạch
• Tế bào niêm mạc miệng lấy bằng tăm bông
• Tóc có chân, từ 2 - 3 sợi trở lên
• Móng tay, móng chân, từ 3 - 5 mảnh bằng hạt gạo
• Cuống rốn

Mẫu sinh phẩm đặc biệt gồm:

• Đầu lọc thuốc lá
• Bàn chải đánh răng đã sử dụng
• Kẹo cao su đã nhai

Với mỗi loại mẫu, lượng ADN thu được và tình trạng mẫu có thể khác nhau. Vì vậy, trước khi thực hiện, nên được tư vấn để lựa chọn mẫu phù hợp, đặc biệt với các mẫu sinh phẩm đặc biệt.

Một số mẫu xét nghiệm ADN ty thể 

4. Quy trình xét nghiệm ADN ty thể 

Quy trình xét nghiệm ADN ty thể tại cơ sở xét nghiệm thường trải qua các bước cơ bản sau:

Bước 1 - Đăng ký và tư vấn: Liên hệ trung tâm xét nghiệm ADN để được tư vấn phương pháp phù hợp, loại mẫu và thời gian trả kết quả.

Bước 2 - Thu thập mẫu: Có thể lựa chọn một trong các hình thức:

• Đến trực tiếp cơ sở xét nghiệm để lấy mẫu.
• Tự lấy mẫu tại nhà rồi gửi đến trung tâm, áp dụng với xét nghiệm ADN dân sự, tự nguyện.
• Đặt lịch để nhân viên trung tâm đến tận nhà thu mẫu.

Sau khi tiếp nhận, mẫu được mã hóa bằng mã vạch riêng nhằm hạn chế nguy cơ nhầm lẫn.

Bước 3 - Tách chiết ADN: Phòng xét nghiệm tiến hành tách ADN ty thể từ tế bào có trong mẫu sinh phẩm.

Bước 4 - Phân tích và giải trình tự gen: Mẫu được đưa vào hệ thống máy giải trình tự gen để phân tích các vùng gen ty thể đặc trưng hoặc toàn bộ hệ gen ty thể, tùy theo phạm vi xét nghiệm.

Bước 5 - Đánh giá và trả kết quả: Chuyên gia di truyền đối chiếu trình tự ADN ty thể giữa các mẫu xét nghiệm và đưa ra kết luận trong phạm vi của phương pháp. Thời gian trả kết quả thường từ 3 - 7 ngày, tùy loại mẫu và mức độ phân tích.

EUROFINS GENTIS cung cấp dịch vụ lấy mẫu tại nhà tiện lợi

5. Chi phí xét nghiệm ADN ty thể

Chi phí xét nghiệm ADN ty thể thường dao động khoảng 1,5 - 5 triệu đồng/mẫu. Mức phí thực tế có thể thay đổi theo loại mẫu, số lượng mẫu, phạm vi phân tích và thời gian yêu cầu trả kết quả. 

Để bạn dễ hình dung hơn về mức chi phí, dưới đây là bảng giá xét nghiệm ADN ty thể tham khảo tại EUROFINS GENTIS:

6. Nên xét nghiệm ADN ty thể ở đâu? 

Khi lựa chọn cơ sở xét nghiệm ADN ty thể, bạn nên quan tâm đến năng lực xét nghiệm, đội ngũ chuyên môn, quy trình kiểm soát chất lượng và mức độ minh bạch về chi phí. Cụ thể, cơ sở xét nghiệm nên đáp ứng các tiêu chí:

• Có năng lực thực hiện xét nghiệm ADN ty thể và hệ thống máy phân tích phù hợp.
• Có đội ngũ chuyên môn về di truyền, đủ khả năng tư vấn và phân tích kết quả.
• Quy trình xét nghiệm và kiểm soát chất lượng rõ ràng, hạn chế tối đa nhầm lẫn mẫu.
• Tư vấn đúng phạm vi xét nghiệm, giúp biết trường hợp của mình có phù hợp hay không.
• Minh bạch về chi phí, thời gian trả kết quả và chính sách bảo mật thông tin.

EUROFINS GENTIS đáp ứng được các yêu cầu trên với những ưu điểm: 

• Hệ thống phòng Lab đạt chuẩn ISO 9001:2015, ISO 15189:2022 (VILAS MED 101 do BOA cấp), ISO/IEC 27001:2022 về bảo mật thông tin và chứng chỉ xét nghiệm tiêu chuẩn Hoa Kỳ CAP. 
• Địa điểm thu mẫu trên toàn quốc: EUROFINS GENTIS có hơn 40 điểm thu mẫu xét nghiệm ADN tại Hà Tĩnh, Hà Nội, Hải Dương, Nghệ An, Đà Nẵng, Huế, Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ, Cà Mau… luôn sẵn sàng phục vụ khách hàng.
• Dịch vụ thu mẫu tận nơi: EUROFINS GENTIS có dịch vụ thu mẫu tận nơi tiện lợi cho mọi khách hàng, giúp khách hàng giảm bớt thời gian đi lại. Đối với trường hợp thu mẫu tại nhà, mẫu bắt buộc phải được nhân viên của EUROFINS GENTIS trực tiếp thu. 
• Thông tin khách hàng sẽ được bảo mật tuyệt đối. EUROFINS GENTIS chỉ trả kết quả xét nghiệm cho người đứng tên làm đơn đề nghị xét nghiệm, đúng số điện thoại đăng ký, đúng xác nhận trên tờ biên lai thu nhận tiền.
• Xét nghiệm ADN có chứng nhận pháp lý: Kết quả có chứng nhận pháp lý được ký xác nhận bởi Đại tá Hà Quốc Khanh - Nguyên Giám đốc Trung tâm Giám định ADN - Viện Khoa học hình sự, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an. 
• Kết quả xét nghiệm ADN tại EUROFINS GENTIS được sử dụng tại các cơ quan hành chính, tòa án của Việt Nam để làm giấy khai sinh, xác định quyền cấp dưỡng sau ly hôn, phân chia tài sản thừa kế… 

EUROFINS GENTIS: Địa chỉ xét nghiệm ADN ty thể uy tín, chính xác, trả kết quả trong 3 - 7 ngày

Nhìn chung, xét nghiệm ADN ty thể dùng khi nào phụ thuộc chủ yếu vào mối quan hệ huyết thống cần kiểm tra và loại mẫu có thể thu thập. Đây là phương pháp phù hợp để đối chiếu nguồn gốc theo dòng mẹ, nhưng không nên sử dụng thay thế xét nghiệm ADN nhân trong những trường hợp cần xác định chính xác một mối quan hệ huyết thống cụ thể.