Xét nghiệm ADN cần lấy mẫu gì? 5 loại mẫu phổ biến hiện nay 

1. 5 loại mẫu xét nghiệm ADN phổ biến

Tùy mục đích xét nghiệm và điều kiện thu thập, nhiều loại mẫu sinh học có thể được sử dụng để phân tích ADN. Trong đó, máu, niêm mạc miệng, tóc có chân, móng tay/móng chân và cuống rốn là những mẫu thường được sử dụng.

1.1. Xét nghiệm ADN bằng mẫu máu

Đối với xét nghiệm ADN, lấy mẫu máu là phương pháp truyền thống, phổ biến và đáng tin cậy nhất. Thời gian trả kết quả của xét nghiệm ADN bằng mẫu máu phụ thuộc vào quan hệ huyết thống, có thể là từ 4 giờ đến vài ngày.

Quy trình lấy mẫu máu tại nhà được thực hiện theo các bước sau: 

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Chuẩn bị kim chích máu, tăm bông khô sạch, phong bì đựng mẫu, bông cồn 70 độ và găng tay sạch.

Bước 2: Thu thập mẫu

• Đeo găng tay và sát khuẩn vị trí lấy máu bằng bông cồn 70 độ theo hướng từ trong ra ngoài.
• Sử dụng kim chích máu tại vị trí cần lấy mẫu.
• Nặn một lượng máu vừa đủ và thấm vào đầu tăm bông.
• Đặt tăm bông chứa mẫu vào phong bì sạch, khô và dán kín.
• Sát khuẩn lại vị trí lấy mẫu sau khi hoàn tất.

Bước 3: Ghi thông tin mẫu

Ghi đầy đủ họ tên và loại mẫu trên phong bì, sau đó gửi mẫu đến trung tâm xét nghiệm ADN theo hướng dẫn.

Xét nghiệm ADN bằng mẫu máu nên được thực hiện tại cơ sở xét nghiệm uy tín vì quy trình lấy máu đòi hỏi vô trùng, an toàn.

1.2. Xét nghiệm ADN bằng mẫu niêm mạc miệng

Tế bào niêm mạc miệng (tế bào má) thường xuyên bong ra khi có ma sát nhẹ, bám dính tốt vào đầu tăm bông, thao tác dễ dàng an toàn khi lấy do đó có thể được sử dụng để xét nghiệm ADN. Độ chính xác và thời gian trả mẫu này tương tự với mẫu máu và có kết quả từ 4h đến vài ngày tuỳ thuộc vào quan hệ huyết thống). 

Mẫu niêm mạc miệng có thể được thu thập tại nhà theo các bước đơn giản dưới đây. Người lấy mẫu cần thực hiện đúng hướng dẫn để hạn chế nhiễm tạp và đảm bảo chất lượng mẫu:

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Chuẩn bị phong bì sạch, nước sạch và tăm bông khô sạch đã cắt một đầu. Mỗi mẫu nên chuẩn bị ít nhất 2 tăm bông.

Bước 2: Thu thập mẫu

• Trước khi lấy mẫu, súc miệng bằng nước sạch trong khoảng 10 - 20 giây. Với trẻ nhỏ, có thể cho trẻ uống một ngụm nước sạch.
• Đưa đầu tăm bông vào khoang miệng và áp sát vào mặt trong má.
• Xoay tăm bông nhiều lần theo cả hai chiều hoặc di chuyển lên xuống để đầu tăm bông tiếp xúc với niêm mạc má, giúp thu thập đủ tế bào.
• Sau khi lấy mẫu, đặt tăm bông lên giấy trắng sạch để làm khô tự nhiên rồi cho vào phong bì.

Bước 3: Đóng gói và ghi thông tin mẫu

Tăm bông sau khi thu thập cần được để khô, sau đó đặt trong phong bì sạch, khô và ghi đầy đủ họ tên, loại mẫu. Trường hợp không có phong bì chuyên dụng, có thể dùng giấy sạch để gói mẫu trước khi gửi đến EUROFINS GENTIS.

1.3. Xét nghiệm ADN bằng tóc có chân

Mẫu tóc dùng để xét nghiệm ADN là một trong số các mẫu dễ thu thập và bảo quản nhất (có thể bảo quản tới vài tháng mà không ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm). Độ chính xác của mẫu tóc tương tự như các mẫu khác do ADN ở các tế bào trong cơ thể đa số giống nhau. Thời gian trả kết quả xét nghiệm ADN tùy thuộc vào quan hệ huyết thống, có thể là từ 6 giờ đến vài ngày.

Khi lấy tóc làm mẫu xét nghiệm ADN tại nhà, cần đảm bảo sợi tóc có phần chân và được thu thập đúng cách. Quy trình thực hiện như sau: 

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Chuẩn bị giấy trắng sạch, nhíp sạch và phong bì đựng mẫu.

Bước 2: Thu thập mẫu

• Dùng nhíp sạch để nhổ khoảng 3 - 5 sợi tóc, đảm bảo có phần chân tóc.
• Đặt các sợi tóc lên giấy trắng sạch sau khi thu thập.

Bước 3: Đóng gói và ghi thông tin mẫu

Gấp giấy chứa mẫu tóc, đặt vào phong bì và ghi đầy đủ họ tên, loại mẫu trước khi gửi đến cơ sở xét nghiệm 

>>> Xem thêm: Xét nghiệm adn bằng tóc có chính xác không? 

1.4. Xét nghiệm ADN bằng mẫu móng tay/móng chân

Móng tay hoặc móng chân cũng có thể được sử dụng làm mẫu xét nghiệm ADN. Loại mẫu này tương đối thuận tiện trong thu thập và bảo quản, phù hợp với một số trường hợp không thể lấy mẫu máu hoặc niêm mạc miệng. Mẫu móng có thể được sử dụng để phân tích nhiều dạng quan hệ huyết thống như cha - con, mẹ - con, ông bà - cháu hoặc anh chị em.

Quy trình lấy mẫu móng tay/móng chân tại nhà không phức tạp nhưng cần đảm bảo mẫu được thu riêng và đóng gói đúng cách. Các bước thực hiện gồm:

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Chuẩn bị bấm móng, giấy trắng sạch và phong bì đựng mẫu.

Bước 2: Thu thập mẫu

• Vệ sinh tay hoặc chân trước khi thu mẫu.
• Sử dụng bấm móng sạch để cắt khoảng 3 - 5 móng tay hoặc móng chân.
• Đặt phần móng đã cắt lên giấy trắng sạch và gói lại.

Bước 3: Đóng gói và ghi thông tin mẫu

Đặt giấy chứa mẫu móng vào phong bì, ghi đầy đủ họ tên và loại mẫu trước khi gửi đến trung tâm xét nghiệm 

>>> Xem thêm: Xét nghiệm ADN bằng móng tay và các câu hỏi thường gặp.

1.5. Mẫu cuống rốn xét nghiệm ADN

Sử dụng cuống rốn làm mẫu xét nghiệm ADN là một phương pháp thu thập mẫu phổ biến để xét nghiệm ADN cho trẻ sơ sinh vừa không xâm lấn lại an toàn, đơn giản và bảo quản dễ dàng.

Quy trình các bước lấy mẫu cuống rốn tại nhà: 

• Bước 1: Cho cuống rốn tờ giấy trắng sạch hoặc khăn sạch (sau khi trẻ sinh 5 - 6 ngày cuống rốn rụng)
• Bước 2: Gói tờ giấy hay gấp khăn sạch lại rồi cho vào phong bì
• Bước 3: Ghi đầy đủ tên lên phong bì đựng mẫu: Tờ giấy được gói có mẫu cuống rốn và cho phòng phong bì đã điền đầy đủ thông tin, loại mẫu để gửi đến địa chỉ xét nghiệm 

Có thể xét nghiệm ADN bằng mẫu cuống rốn

2. Lưu ý khi lấy mẫu xét nghiệm ADN

Thu thập mẫu là bước đầu tiên trong quy trình xét nghiệm ADN và có thể ảnh hưởng đến khả năng phân tích mẫu. Vì vậy, cần lựa chọn cách thu mẫu phù hợp với từng loại mẫu và mục đích xét nghiệm.

• Tự thu mẫu tại nhà: Có thể áp dụng với một số mẫu như tóc có chân, móng tay/móng chân, niêm mạc miệng hoặc cuống rốn khi trung tâm xét nghiệm cho phép và cung cấp hướng dẫn cụ thể.
• Đến trung tâm lấy mẫu: Nên áp dụng với các trường hợp cần kỹ thuật chuyên môn, yêu cầu kiểm soát danh tính hoặc điều kiện thu mẫu đặc biệt. Ví dụ, xét nghiệm ADN thai nhi cần lấy máu tĩnh mạch của người mẹ theo đúng quy trình chuyên môn.
• Xét nghiệm ADN hành chính: Đối với xét nghiệm ADN hành chính, chỉ được dùng mẫu máu và mẫu niêm mạc miệng. Quá trình thu mẫu BẮT BUỘC phải do nhân viên của trung tâm xét nghiệm thu thập để đảm bảo đúng quy trình và tính khách quan. 

Xét nghiệm ADN nhằm xác định quan hệ huyết thống đẻ làm giấy khai sinh, nhập tịch, thừa kế…

3. Chi phí xét nghiệm ADN theo loại mẫu 

Chi phí xét nghiệm ADN phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mục đích xét nghiệm, loại mẫu, số lượng người tham gia, quan hệ huyết thống và thời gian trả kết quả. Do đó, cùng một quan hệ huyết thống nhưng sử dụng loại mẫu khác nhau hoặc lựa chọn thời gian trả kết quả khác nhau có thể có mức phí khác nhau.

Dưới đây là bảng giá xét nghiệm ADN huyết thống trực hệ tại EUROFINS GENTIS để tham khảo.

1 - Chi phí xét nghiệm ADN huyết thống trực hệ (Cha - Con; Mẹ - Con)

Với xét nghiệm ADN xác định quan hệ cha - con hoặc mẹ - con, mức phí được phân chia theo thời gian trả kết quả và số lượng mẫu tham gia.

2 - Chi phí xét nghiệm ADN huyết thống theo dòng cha (Ông nội – cháu trai; chú, bác – cháu trai… Bà nội – cháu gái; Hai anh chị em gái có cùng cha.) 

Bảng giá tham khảo đối với xét nghiệm ADN huyết thống theo dòng cha: 

3 - Chi phí xét nghiệm ADN huyết thống theo dòng mẹ (Bà ngoại - Cháu, Anh chị em cùng mẹ, Cháu - Chị em gái của mẹ…):  

4. Quy trình lấy mẫu xét nghiệm ADN tại trung tâm xét nghiệm

Quy trình thu thập mẫu ADN có thể khác nhau tùy loại mẫu, mục đích xét nghiệm và yêu cầu kiểm soát danh tính. Sau khi mẫu được thu thập, mẫu sẽ được bảo quản, vận chuyển và phân tích theo quy trình của phòng xét nghiệm. 

4.1. Quy trình lấy mẫu xét nghiệm tại tại trung tâm xét nghiệm

Tại EUROFINS GENTIS, một quy trình lấy mẫu xét nghiệm được thực hiện theo trình tự các bước: 

Bước 1: Thu thập và cung cấp mẫu cho trung tâm xét nghiệm: Bạn có thể lựa chọn thu thập mẫu xét nghiệm tại nhà hoặc trực tiếp đến địa chỉ EUROFINS GENTIS: 

EUROFINS GENTIS HÀ NỘI: 

• Địa chỉ: Tầng 3, Trung tâm thương mại V+, 505 Minh Khai, phường Vĩnh Tuy, Hà Nội
• Hotline: 1800.2010 - 0988.00.2010 

EUROFINS GENTIS HCM: 

• Địa chỉ: 8/24 Nguyễn Đình Khơi, Phường Tân Sơn Nhất, TP. Hồ Chí Minh
• Hotline: 1800.2010 - 0888.40.2010

Bước 2: Bảo quản và vận chuyển mẫu về phòng xét nghiệm: Bảo quản mẫu quyết định đến chất lượng mẫu, các loại mẫu khác nhau có quy định bảo quản riêng. Với mẫu máu, tóc, móng thì điều kiện bảo quản đơn giản, có thể bảo quản ở nhiệt độ thường. Do đó, bạn hoàn toàn có thể tự thu thập mẫu, đóng gói vào phong bì và gửi đến EUROFINS GENTIS gần nhất. Khi tới phòng Lab, mẫu sẽ được bảo quản trong điều kiện chuẩn về vô trùng, nhiệt độ, độ ẩm…và được tiến hành bước tiếp theo.

Bước 3: Tiến hành phân tích thu dữ liệu di truyền, so sánh ADN: Phân tích ADN là bước quan trọng nhất quyết định kết quả cuối cùng, mẫu sẽ được tách chiết để thu ADN rồi được chuyên gia tiến hành khuyển đại và đưa vào máy để giải trình tự gen. Sau khi thu thập các thông tin về ADN, các Chuyên gia sẽ đem so sánh để đưa ra kết luận: Có hay không có quan hệ huyết thống

Bước 4: Đợi kết quả trả về từ phòng xét nghiệm: Sau khoảng từ 4 tiếng đến vài ngày phụ thuộc vào gói xét nghiệm mà khách hàng lựa chọn, kết quả sẽ được trả về cho khách hàng thông qua đường online hoặc bưu điện.

>>> Xem thêm: Khám phá quy trình xét nghiệm ADN tại EUROFINS GENTIS

4.2. Quy trình lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Với những loại mẫu được phép tự thu thập, khách hàng có thể thực hiện tại nhà theo hướng dẫn của trung tâm xét nghiệm.

• Bước 1: Chuẩn bị trước khi lấy mẫu: Các dụng cụ cần thiết để lấy mẫu tại nhà phụ thuộc vào loại mẫu; vệ sinh dụng cụ; vệ sinh tay/chân (nếu lấy mẫu móng tay/chân), sát khuẩn cồn tại vị trí lấy mẫu (nếu lấy mẫu máu)...
• Bước 2: Tiến hành lấy mẫu xét nghiệm ADN: Phụ thuộc vào loại mẫu lấy, bạn tham khảo hướng dẫn ở phần 1 để hiểu rõ.
• Bước 3: Gửi mẫu: Cho mẫu đã lấy vào phong bì đựng mẫu, đừng quên điền đầy đủ thông tin vào phong bì đựng mẫu (họ tên, loại mẫu…) và gửi mẫu đến EUROFINS GENTIS. 

EUROFINS GENTIS hỗ trợ lấy mẫu máu xét nghiệm ADN tại nhà

Như vậy, xét nghiệm ADN cần lấy mẫu gì còn tùy thuộc vào mục đích xét nghiệm và điều kiện thu mẫu. Máu, niêm mạc miệng, tóc có chân, móng tay/móng chân và cuống rốn đều có thể được sử dụng trong những trường hợp phù hợp, nhưng cần thu thập và bảo quản đúng cách để đảm bảo chất lượng mẫu. Với các xét nghiệm cần kiểm soát danh tính hoặc yêu cầu kỹ thuật chuyên môn, nên thực hiện thu mẫu trực tiếp tại cơ sở xét nghiệm.